Kör İbo Îwkör / İbrahim Çatalgöz

 

“Halk arasında Îvki Kor ve Kör İbo olarak tanınan İbrahim Çatalgöz; 03.05.1932 Kahramanmaraş-Çağlayancerit ilçesine bağlı Bozlar Köyü’nden dünyaya geldi. Kimlik bilgilerinde doğum yeri Pazarcık olan Îvko’nun anlatımıyla babası; Karabilal sülalesinden (Alevi-Kürt Aşireti olan Sinemilli’lerden) Mehmet Ağa’nın oğlu Halil’dir. Kendisi doğduktan bir süre sonra babası vefat eder. Sinemilli Aşireti’nin bir alt kolu olan Şığreşili annesi kendisini ve kız kardeşini büyük sıkıntılar içinde tek başına büyüttü.
6 aylıkken geçirdiği çiçek hastalığından gözlerini kaybeder. Bu konuda kendisinin anlatımı şöyledir: “Bu hastalığın tedavisi için annem beni Gölbaşı’nın Belveren köyünde bir kadının yanına götürmüş. Bu kadının yaptığı yanlış bir ilaç sonucu gözlerimi kaybetmişim.”
Îvko Ağrı’dan gelip Pazarcık’taki bir Alevi Kürt Köyü’ne yerleşen Mamado’nun (Qullo olarak da bilinir) kızı: Döne Hanımla evlenmeye karar verir. Bu evlilikten; Halil, Asef, Arzu, Aşe, Fatma ve “İnşallah aklı ve bilgisiyle ona benzer. Ama kaderi onun kine benzemez.” diyerek 1970’lerin gençlik liderlerinden Deniz Gezmiş’in ismini koyduğu Deniz isimli 6 çocuğu bulunmaktadır.
Çocukluğu doğduğu köyde geçen ve okuma şansı olmayan Îvko, on beş yaşlarında saz çalmaya başlar. Aşık, saz çalmayı nasıl öğrendiğini şu sözlerle dile getirmektedir: ”Benim Şığreşlardan İsmail isimli bir dayım vardı, ondan öğrendim. Parmaklarımı bir iplikle kendi parmaklarına bağlar, elime verdiği küçük bir sazla perdelerin yerini hafızama kaydetmemi sağlardı. Bu şekilde bir süre öğrenmeye çalıştım. Bu konuda kendim de çok istekli olduğum için saz çalmayı öğrenmem zor olmadı.”
En çok köylerine gelen Elbistan Kantarma Köyü pirlerinden ve “perdeleri çok güzeldi” dediği Tacım ve Muhammed Mustafa pirleri dinlediğini, zamanla bu pirlerden öğrendikleriyle kendisini geliştirdiğini belirtmektedir. Aşık, daha sonra sözlerini yazdığı kendi eserlerini de okumaya başlar. Elbistan’ın hemen tüm Alevi Kürt köylerini dolaşmış, gittiği tüm köylerde; ya yapılan toplantılarda, yada kaldığı eve toplanan köylülere deyiş ve kendi eserlerini söyler. Elbistan’ın bu köylerinde müzik icra etmenin dışında; Pir Tacım, Ali Ekber, Muhammed Mustafa ve Mehmet gibi pirlerin de bulunduğu cemlere katılıp deyiş söyler. Aynı biçimde Pazarcık’ın köylerini de dolaşan Âşığın, Kahramanmaraş bölgesinde halk arasında sevilerek dinlenen çok sayıda kaseti bulunmaktadır.
Ibrahim-Catalgoz
Bu kasetlerin bir kısmında okuduğu 13 eserini Araştırmacı/Yazar Mehmet Bayrak’ın Hazırladığı, Dr. Nura Cewarî ve Zozan Ozmanîan’ın katkıda bulunduğu üç ciltlik “KÜRT MÜZİĞİ, DANSLARI ve ŞARKILARI MÛZİK, DANS Û ŞARQÎYÊN KURDΓ isimli Antoloji çalışmasının ikinci ve üçüncü ciltlerinde notalarını da ekleyerek vermektedir. Ayrıca aynı eserleri: Alî Alxasî de “JI MERAŞÊ XEBEREK HAT“ isimli kitabında yer vermektedir.
Âşığın çoğunu cem, cemaat ve dost meclislerinde okudu eserlerinin çoğu ne yazık ki kayıt altına bile alınamamıştır. Çoğu son derece elverişsiz koşullarda yapılmış teyp kaydı olan eserinin bir kısmına kitabımızda yer verilmiştir. Görüşmemizde Âşığın, Maraş ağzıyla okuduğu Kürtçe eserlerinden ikisi şöyle:
(1)
Wara bilmaz
Le le sale isal lı kare mezene aze tu kara nakım.
Aze sarı sıbe barı bırbange
Aze la barı derı bave tera herım warım.
Be sıka sıka ….barı naze xa la bakım bilmaz
Qu tu…
Aze be darı tamure be çar kılaman
Xalke xay dalalo aze la
Vita vite şıvanan la qiya qiya xorızan
La qula qule dav gulan
Aze ba hele malan kevım
Be darı tamure xelke xey delal kibar
Eze ja xave rakım be mal
Royna çave mın be mal be mal
Ay leee
Qu tu wa we ji razı nevu
Tu deste xwe bıde deste mında
Yayla be yayla qani be qani
La sar dılavan la bın marxan
La şavan la nıvi şave
Aze ve da qufake kım
La davi naqavan la davi nalan
Aze la xara mina kavake….be mal
Wara be mal
Savra dıle mın bel
Ronya çave mın be mal
Wara dalal dalal dalal
Mın go qoni ağaye mın qonaye ki gıra
Havalno dalalno qoni ağaye mın qonayeki gıra
Tama la har araki vanagıra
Çıma la qulê vı zamani zılmaye ne xatıra
Agar tu la mın ray navu
Da hara mına dalxa dıle te bımıra
oy oy oy
Le le
Mın go tu ma la kası mavina ve la tayile xe dagıra
Ba şane la cara ma wara Ayle Zılal
Go zatı Xızıra
Uy go lo lo dalalo wara
Az qurbano wara az ele vırım
Wara barbaye kesı mekawa
Kame hevdu na terkinin
Lo sababe cane mıno
Kame be xatıre hew nawırın
Oy oy oy
(2)
Aw zamana çımayi haya
Qadır haya qa namaya
Oy oy
Lele haval mın çır kir ye
Ta çıma cevaba xa davra daya
Le namaye le namaye
Xade bala xaye daye
Ew qula çıma nayi rata
Na vicdana na maramata
Gaze mala we qurbeyi bşevitinim
Harkasaki la mamalakata xa hasrata
Aman aman
Bozulmiş bu kötü zaman
Awe dast mı tammur u soza
Ta dale mın kıra bahar u yaza
Lawek wara va barbayı kasi makava
İstaga xa ja mı bıxvaza
Haval haval az çır bıkım
Kaynak: Âşıkla yapılan görüşmeler

Doğan CEREN

 

Alinti:www.alevinet.com

Bozlar Dayanisma Dernegi Kongresi

Bozlar halkı, 11.11.2018 Tarihli Kongresini 112 kişinin geniş katılımıyla gerçekleştirdi. Artık yasal Dernekleşmeyi pratiğe taşıyacak yönetim seçildi.

Önümüzdeki günlerde Yeni Yönetime Secilen Arkadaslar kuruluş protokolünü olusturacak ve Köylülerimizin bilgisine Sunulacaktir. Tüm Bozlar halkına hayırlı uğurlu olsun.

Bozlar.net

Bozlar Kisa Tarihcesi

BOZLAR
Bozlar, Çağlayancerit ilçesine bağlı bir Köydür.

 

Kahramanmaraş iline 90 km, Çağlayancerit ilçesine 22 km uzaklıktadır.
Bozlar ekonomisi tarım ve hayvancılık üzerine kuruludur. Yurt dışında yasayan Bozlar’lilarin ekonomik katkısı da kasaba ekonomisi için önemli seviyededir.

Hayvancılık son yıllarda büyük ölçüde kan kaybetmiştir. Su kaynaklarının bol olduğu dönemlerde gerçekleştirilen leziz ve nadir bulunan „sari çeltik“ tarımcılığına son verilmiştir. Kasabanın tarımsal arazilerinin kıraç bölümünde buğday ve arpa üretimi yapılmaktadır. Özgün uzum çeşitleriyle yapılan uzum bağcılığı gerilemiş durumdadır. Son yıllarda meyve bahçeciliği konusunda ilerlemeler yaşanmaktadır. Sulu tarım alanlarının büyük kısmında kerestelik kavak üretimi yapılamaktadır. Domates, fasulye ve şekerpancarı üretimi de yaygındır. Orta Torosların kendine özgü bitki örtüsü Bozlar ve civarında da kendisini hissettirmektedir. Nadir bulunan ardıç ormanları bu bölgenin yaylalarında yer alır. Özellikle kuzeydeki dağlık alanda yaygın olarak rastlanan kurt, ayı, keklik gibi yaban hayvanlarının sayısı bilinçsiz avlanma, ormanların azalması ve tarımsal ilaçlar gibi nedenlerle gerilemiştir.
Gelenekleri
Bozlar Çağlayancerit İlçesi sınırlarındaki bir Köydür. Yurt dışına popülasyona orantı bakımından rekor seviyede göç vermiş yerleşim birimlerinden bir tanesidir. Köy kültüründe çok önemli yer tutan yaylacılık son yıllarda turistik bir faaliyete dönüşmüş bulunmaktadır. Kasaba nüfusu yaz aylarında ülkenin ve dünyanın çeşitli yerlerinde yasayan Bozlarlıların akınına uğramaktadır. 2007 yılı içerisinde çok amaçlı bir köy evi tamamlanmıştır (Avrupa’da yaşayan Saray Mahallesi halkının ekonomik katkılarıyla.)Bayırlı mahallesinin köy evinin inşaatı ise tamamlanarak 2008 yazında hizmete açılmıştır.
Başta Kısık Vadisi olmak üzere doğal güzellikleri dikkat çekmektedir. Dokumacılık gibi yöresel el sanatları bütünüyle terkedilmiştir. Hayvancılık büyük ölçüde kan kaybetmiş, tarımsal alan ise eski önemini sürdürmektedir (kavak, şekerpancarı, buğday, domates). Kasabanın yas ortalaması (genç nüfusun ekonomik nedenlerle nüfus ihraç etmesi nedeniyle) hızla yükselmektedir. Genç nüfusun azalması etnografik öğelerin genç kuşaklara aktarılmasını engellemektedir. Iwkoyi Kur (Kor Ibo) önemli bir yöresel halk ozanı olarak yaşamını uzun süre Bozlarda sürdürdü.

Altyapı bilgileri
İçme suyu şebekesi vardır. Cevre yerleşkelere bağlantı yolları asfaltlanmıştır. Köyde, özellikle de Saray Mahallesinde arsa birim fiyatları astronomik seviyededir. Geleneksel toprak damlı, iri tas duvarlı evlerin büyük bolumu yıkılmış, az sayıda kısmı ise metruk durumdadır. Köyde tarımın can damarı olan Aksu Çayı küresel ısınmanın ve bilinçsiz su kullan minin etkisiyle yok olma seviyesine gerilemiştir. Aksu Çayı’nın içinde ve çevresindeki doğal hayat büyük ölçüde tehdit altında bulunmaktadır